Göz Tembelliği (Amblyopi) Nedir?

Çocukluğun erken döneminde sağlıklı görmenin sağlanamamasıyla oluşan bir durumdur. Bir göz iyi görünürken diğerinin aynı seviyede görmemesi durumunda az gören göze amblyopik adı verilir. Genellikle tek gözde görülür. Toplumda %2-3 oranında görülen bir durumdur. Erken tanı konması amacıyla ailelerin bu durum hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir.

Amblyopinin nedeni nedir?

Gözlerin normal kullanılmasını engelliyecek ve gelişimini engelleyecek durumlarda ortaya çıkmaktadır. Birçok vakada amblyopi nedeninde genetik bir yatkınlık bulunmaktadır. Bu yüzden ailesinde amblyopi hikayesi  bulunan çocukların erken yaşlarda göz doktorunca muayene  edilmesi önemlidir. En önemli üç nedeni şunlardır:

Şaşılık: En sık görülen sebepdir. Kayan gözden gelen görüntü çift görmenin önlenmesi amacıyla yok sayılır ve çocuk sadece tek gözüyle görmeye yönlenir. Bu kayan gözün görmesinin düşmesine neden olur.

Refraktif farklılık: Refraktif bozukluklar gözlükle düzeltilmektedir. Amblyopi tek gözün diğerine göre daha fazla myopik, hipermetropik yada astigmatik olmasıyla oluşmaktadır. Bulanık gören göz yok sayılır ve amblyopi gelişir. Gözler normal gözükmektedir ama tek göz diğerine göre daha az görmektedir. Bu en zor tanı konan amblyopi nedenidir ve sıkı takibin yapılması gerekmektedir.

Göz dokularının şeffaflığında bozulma: Katarakt yada görüntünün net olarak odaklanmasını engelleyecek her türlü durumda amblyopi gelişmektedir. Bu en ağır amblyopi tipidir.

Amblyopi tanısı nasıl konulmaktadır?

Farkedilmesi amblyopinin kolay değildir. Çocuk tek gözünün az gördüğünün farkında değildir. Tanı iki göz arasında görme farkının bulunmasıyla konur. Bebeklerde görme keskinliğinin tespiti zor olduğu için gözlerden biri kapatılarak cisimleri takibi kontrol edilir. Yada sağlam göz kapatıldığında bebek rahatsız olur.

Düşük görme her zaman amblyopi demek değildir. Birçok durumda gözlük verilerek görme düzeltilebilmektedir. Ayrıca görmeyi azaltacak diğer durumlarda göz doktorunuz tarafından ekarte edilecektir.(katarakt, tümör, enflamasyon, vs..)

Amblyopi tedavisi nasıl yapılır?

Çocuğun zayıf gören gözünü kullanmaya alıştıılması gerekmektedir. Bu sağlam gören gözün üzerinin bir kapama ile günde 1-2 saat haftalar-aylar boyunca kapatılmasıyla sağlanmaktadır. Gözlüklerlede görme arttırılabilmektedir. Tek başına yeterli olmazsa kapama tedavisi beraberinde yapılabilmektedir.Bazen az gören gözün kullanılması için iyi gören gözde damlalar yada görmeyi bozan lenslerde kullanılabilmektedir.

Şaşılık bulunan gözlerde ameliyattan önce amblyopi tedavisi yapılır. Katarakt ve benzeri bir durum varsa neden göre ameliyat uygulanır.

Amblyopi nedenin ortadan kaldırılmasıyla tedavi edilemez. Zayıf olan göz normal görme için mutlaka kuvvetlendirilmelidir.

Amblyopi tedavi edilmezse ciddi sorunlar oluşabilmektedir.

-Amblyopik gözde ciddi bir görme azlığı oluşabilmektedir.

-Derinlik hissi kaybedilebilir.

-İyi gören göz yaralanırsa hayat boyu görmede ciddi bir görme azlığı oluşur.

Göz doktorunuz amblyopinin nasıl tedavi edileceği konusunda size bazı uyarılarda bulunacaktır. Ancak tedavinin başarısı aileye bağlıdır. Çocuğunuz iyi gören gözü kapatılacağı için rahatsız olacak ve gözünü açmak isteyecektir ancak ailenin çocuğu bunun onun sağlığı için gerekli olduğuna ikna etmesi gerekmektedir.

Unutmayınki amblyopi tedavisinin başarısı amblyopinin ciddiyetine ve ne kadar erken yaşta tedavinin başladığına bağlıdır. Tedavi 9 yaşına kadar devam eder. Bu yaştan sonra artık tedavi başarılı olmamaktadır.